Gids · 5 min leestijd · Bijgewerkt 23 september 2026
Te gebruiken tot en ten minste houdbaar tot: wat de datums op voedsel echt betekenen
Op de meeste etenswaren in een Europese of Amerikaanse keuken staat een datum. Maar weinig mensen weten zeker wat die betekent. Die onzekerheid heeft een prijs: voedsel dat nog prima is, belandt in de vuilnisbak omdat de datum op het etiket een definitieve grens leek.
Deze gids legt de drie soorten datums uit die je tegenkomt, wat de instanties die ze vaststellen erover zeggen en welke kleine gewoontes helpen om goed voedsel niet te verspillen.
Twee datums zijn belangrijk. De ene gaat over veiligheid, de andere over kwaliteit.
In de EU en het Verenigd Koninkrijk onderscheidt de voedselwetgeving twee datums met verschillende betekenissen.
‘Te gebruiken tot’ (use by) is een veiligheidsdatum. Die staat op bederfelijke producten: vers vlees, vis, kant-en-klare salades en zachte zuivelproducten. De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) is duidelijk: producten met dit etiket ‘mogen na de aangegeven datum niet meer worden gegeten, ook niet als ze er goed uitzien of goed ruiken’, omdat ziekteverwekkende micro-organismen vaak onzichtbaar en geurloos zijn. 1
‘Ten minste houdbaar tot’ (best before) is een kwaliteitsdatum. Daarna is het voedsel ‘nog steeds veilig om te eten als het goed is bewaard, maar kan het wat smaak, structuur of versheid verliezen’. 1 Food Standards Scotland zegt het helder: voedsel waarvan de THT-datum is verstreken, kun je veilig beoordelen op geur en uiterlijk. 2
Kort gezegd: bij ‘Te gebruiken tot’ vertrouw je op de datum. Bij ‘Ten minste houdbaar tot’ vertrouw je op je zintuigen.
Het Amerikaanse systeem is anders en minder streng.
In de Verenigde Staten verplicht de federale wet helemaal geen datums op de meeste voedingsmiddelen. Het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) stelt: ‘Met uitzondering van zuigelingenvoeding is productdatering niet verplicht volgens de federale regelgeving.’ 3
De aanduidingen Best if Used By (‘bij voorkeur gebruiken vóór’), Sell-By (‘verkopen vóór’) en Use-By (‘gebruiken vóór’) zijn kwaliteitsadviezen van fabrikanten, geen veiligheidsgrenzen. Het USDA noemt elk daarvan ‘geen veiligheidsdatum’, met één uitzondering: Use-By op zuigelingenvoeding. Als een datum verstrijkt tijdens het bewaren thuis, luidt het advies dat ‘een product bij een juiste behandeling veilig en geschikt voor consumptie zou moeten blijven totdat er duidelijke tekenen van bederf zijn’. 3
Het Amerikaanse Use-By en het Europese use by betekenen dus niet hetzelfde. In Europa is het een wettelijke veiligheidsgrens; in de VS een kwaliteitsadvies.
Wat de verwarring kost
De Europese Commissie schat dat tot 10% van het voedselafval dat jaarlijks in de EU ontstaat, samenhangt met datumaanduidingen: voedsel dat wordt weggegooid omdat een datum verkeerd is gelezen of begrepen. 4
Achter dat percentage gaan grote hoeveelheden schuil. In 2023 ontstond in de EU 58,2 miljoen ton voedselafval, ongeveer 130 kg per persoon. Huishoudens waren verantwoordelijk voor meer dan de helft: 53%, oftewel 69 kg per inwoner. 5
Het Verenigd Koninkrijk meet voedselafval van huishoudens uitzonderlijk gedetailleerd. Daar bleek dat huishoudens in 2022 6 miljoen ton voedsel weggooiden, waarvan 4,4 miljoen ton eetbaar was. Bijna 40% van dat afval ontstond doordat voedsel ‘niet op tijd werd gebruikt’. De kosten: ongeveer 1.000 pond per jaar voor een huishouden van vier personen. 6
Een etiket lezen in drie seconden
- Zoek de woorden, niet alleen de cijfers. ‘Te gebruiken tot’ betekent veiligheid. ‘Ten minste houdbaar tot’ betekent kwaliteit. Ga in de VS uit van kwaliteit, tenzij het om zuigelingenvoeding gaat.
- Controleer het bewaaradvies naast de datum. Een TGT-datum geldt alleen als het voedsel volgens de instructies is bewaard; EFSA noemt als voorbeeld een temperatuur onder 5 °C. 1 De datum op kip die een middag op het aanrecht heeft gelegen, geldt niet meer.
- Vries in vóór de datum, niet erna. Voedsel kan tot en met de TGT-datum worden ingevroren. Daarmee zet je de klok in feite stil. 2 Zodra de datum voorbij is, is het te laat.
- Bij voedsel met een THT-datum: kijk en ruik. THT-datums staan meestal op lang houdbare producten zoals droge pasta, rijst, conserven en chocolade. De datum geeft aan wanneer de kwaliteit afneemt, niet de veiligheid. 12 Volgens Food Standards Scotland kunnen eieren een dag of twee na hun THT-datum worden gegeten als ze volledig worden verhit. 2
De gewoonte die echt werkt
Weten wat een datum betekent, lost de helft van het probleem op. De andere helft is onthouden dat je het voedsel überhaupt hebt.
Bijna 40% van het voedselafval van Britse huishoudens is voedsel dat simpelweg niet op tijd werd gebruikt 6: geen verkeerd begrepen datum, maar iets dat achter in de kast is vergeten. De huishoudens die het minst verspillen, zijn niet degene die het meest weten. Het zijn degene die weten wat ze hebben en wanneer het gegeten moet worden.
Dat kan met een notitieboekje, een whiteboard op de koelkastdeur of een app die de lijst voor je bijhoudt. Het gaat erom dat de lijst er is en dat je die bekijkt voordat je boodschappen doet en gaat koken.
Holo houdt die lijst voor je bij: wat er in de koelkast, vriezer en voorraadkast ligt en wat je het beste eerst kunt eten.
Bekijk hoe Holo werkt →Vragen
Kan ik voedsel na de TGT-datum eten?
In de EU en het Verenigd Koninkrijk niet. De TGT-datum is een wettelijke veiligheidsgrens, en ziekteverwekkende bacteriën kun je niet zien of ruiken. Vries het voedsel vóór die datum in als je het niet op tijd kunt gebruiken.
Kan ik voedsel na de THT-datum eten?
Meestal wel. De THT-datum gaat over kwaliteit, niet over veiligheid. Als de verpakking intact is en het voedsel er normaal uitziet en normaal ruikt, is het veilig om te eten, al kunnen de structuur of smaak achteruit zijn gegaan.
Wat is het verschil tussen TGT en THT?
TGT gaat over veiligheid en geldt voor bederfelijke producten zoals vlees, vis en zachte zuivelproducten: eet ze niet na die datum. THT gaat over kwaliteit: het voedsel is daarna nog veilig, maar mogelijk niet meer op zijn best.
Zijn datums op voedsel wettelijk verplicht in de Verenigde Staten?
Nee. Behalve voor zuigelingenvoeding verplicht de Amerikaanse federale overheid geen datums op voedsel. Best if Used By, Sell-By en Use-By zijn kwaliteitsadviezen van fabrikanten, geen veiligheidsdatums.
Kan ik voedsel op de TGT-datum invriezen?
Ja. Voedsel kan tot en met de TGT-datum worden ingevroren. Invriezen onderbreekt de groei van bacteriën, waardoor het voedsel veilig blijft totdat het wordt ontdooid en gegeten.
Hoeveel voedsel wordt verspild door datums op etiketten?
De Europese Commissie schat dat tot 10% van het jaarlijkse voedselafval in de EU samenhangt met datumaanduidingen. In 2023 ontstond in de EU 58,2 miljoen ton voedselafval, waarvan meer dan de helft bij huishoudens.
Bronnen
- Datums op voedseletiketten — EFSA (Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid)
- TGT- en THT-datums — Food Standards Scotland
- Datumaanduidingen op voedingsmiddelen — USDA Food Safety and Inspection Service
- Datumaanduidingen en het voorkomen van voedselverspilling — Europese Commissie
- Jaarlijks 130 kg voedselafval per persoon in de EU (gegevens over 2023) — Eurostat, 16 oktober 2025
- Hoeveelheid voedselafval van huishoudens bedreigt Britse ambities voor minder CO₂-uitstoot — WRAP (gegevens over 2022)
